انطباق و امکان‌سنجی اجرای پروتکل مداخله درک استدلال شفاهی برای کودکان فارسی‌‌زبان دارای اختلال تکاملی زبان: یک اقدام‌پژوهی

نوع مقاله : اقدام پژوهی

نویسندگان
1 کارشناس ارشد، گروه گفتار درمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
2 استاد، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانکشده علوم سلامت، دانشگاه کرتین، پرت، استرالیا
3 دکتری تخصصی، دانشکده علوم پیراپزشکی، دانشکده علوم سلامت، دانشگاه کرتین، پرت، استرالیا
4 مدیر امور به ‌رسمیت‌شناسی حرفه‌ای، انجمن آسیب‌شناسی گفتار، دانشگاه کرتین، استرالیا
5 دکتری تخصصی، گروه گفتار درمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
6 استادیار، گروه گفتار درمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
10.48305/jrrs.2026.47203.1180
چکیده
مقدمه: درک استدلالی شفاهی، از جمله مهارت‌های مهم زبانی است و کودکان دارای اختلال تکاملی زبان (Developmental language disorder یا DLD) ممکن است در این حوزه با دشواری مواجه شوند. هدف از انجام پژوهش حاضر، ترجمه و انطباق فرهنگی- زبانی پروتکل مداخله درک استدلالی شفاهی (Oral Inferential Comprehension Intervention یا OICI)، بررسی محتوای نسخه فارسی و ارزیابی اولیه امکان‌پذیری اجرای آن در کودکان فارسی‌زبان دارای DLD بود.
مواد و روش‌ها: پروتکل با رویکرد ترجمه مفهومی به فارسی برگردانده شد و طی بازبینی پژوهشگران و مشورت با تیم توسعه‌ دهنده اصلاح گردید. کتاب‌های داستان پیشنهادی از نظر تناسب زبانی و فرهنگی بررسی شدند. دستورالعمل درمان توسط سه گفتار درمانگر دارای حداقل سه سال تجربه بالینی در زبان کودکان مورد بررسی قرار گرفت. کتاب‌ها توسط یک گفتار درمانگر و یک پژوهشگر فلسفه کودک، با استفاده از سیستم Storybook Profile ارزیابی گردید. در مرحله امکان‌سنجی، پروتکل برای سه کودک فارسی‌زبان 5 تا 6 ساله دارای DLD، با میانگین طول گفته حداقل چهار واژه، در یک گروه سه‌ نفره اجرا شد. داده‌ها به صورت توصیفی بر اساس مشاهده جلسات مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.
یافته‌ها: ارزیابی پنل تخصصی، مناسب ‌بودن دستورالعمل، اهداف درمانی، شیوه ارایه، کتاب‌های انتخاب ‌شده و تناسب برنامه با گروه سنی را تأیید نمود. در اجرای آزمایشی، ساختار و ترتیب فعالیت‌های پروتکل قابل اجرا بود و کودکان در فعالیت‌های داستان‌محور مشارکت داشتند. با این حال، کاهش همکاری و توجه، وابستگی یکی از کودکان به مادر، تقلید پاسخ‌های همسالان و دشواری برخی پرسش‌های هیجانی و استدلالی و واژگان سطح بالاتر مشاهده گردید. استفاده از تصاویر، سرنخ‌ها، انعطاف در زمان‌بندی و واژگان آشناتر در ویرایش نهایی پروتکل اعمال شد.
نتیجه‎گیری: یافته‌های اولیه نشان می‌دهد که اصول اصلی OICI در کودکان فارسی‌زبان دارای DLD قابل اجرا می‌باشد، اما به انعطاف در انتخاب کتاب، واژگان، مدیریت توجه و زمان جلسات نیاز دارد. مطالعات آینده با حجم نمونه بزرگ‌تر و طراحی مداخله کنترل‌ شده پیشنهاد می‌شود.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

1.     McGregor KK. How we fail children with developmental language disorder. Language, speech, and hearing services in schools. 2020; 51(4): 981–92.
2.     Hauptman M, Blank I, Fedorenko E. Non-literal language processing is jointly supported by the language and theory of mind networks: Evidence from a novel meta-analytic fMRI approach. Cortex. 2023; 162: 96–114.
3.     Joseph H, Wonnacott E, Nation K. Online inference making and comprehension monitoring in children during reading: Evidence from eye movements. Quarterly Journal of Experimental Psychology. 2021; 74(7): 1202–24.
4.     Bishop DVM. Uncommon Understanding (Classic Edition): Development and disorders of language comprehension in children: Taylor & Francis; 2014.
5.     Leonard LB. Children with specific language impairment and their contribution to the study of language development. Journal of child language. 2014; 41(S1): 38–47.
6.     Filiatrault-Veilleux P, Bouchard C, Trudeau N, Desmarais C. Comprehension of inferences in a narrative in 3-to 6-year-old children. Journal of Speech, Language, and Hearing Research. 2016; 59(5): 1099–110.
7.     Calder SD, Brennan‐Jones CG, Robinson M, Whitehouse A, Hill E. The prevalence of and potential risk factors for Developmental Language Disorder at 10 years in the Raine Study. Journal of Paediatrics and Child Health. 2022; 58(11): 2044–50.
8.     Sansavini A, Favilla ME, Guasti MT, Marini A, Millepiedi S, Di Martino MV, et al. Developmental Language Disorder: Early Predictors, Age for the Diagnosis, and Diagnostic Tools. A Scoping Review. Brain Sci. 2021; 11(5).
9.     Norbury CF, Gooch D, Wray C, Baird G, Charman T, Simonoff E, et al. The impact of nonverbal ability on prevalence and clinical presentation of language disorder: Evidence from a population study. Journal of child psychology and psychiatry. 2016; 57(11): 1247–57.
10.  Bishop DVM, Snowling MJ, Thompson PA, Greenhalgh T, consortium C. CATALISE: A Multinational and Multidisciplinary Delphi Consensus Study. Identifying Language Impairments in Children. PLOS ONE. 2016; 11(7): e0158753.
11.  Conti‐Ramsden G, Durkin K, Toseeb U, Botting N, Pickles A. Education and employment outcomes of young adults with a history of developmental language disorder. International journal of language & communication disorders. 2018; 53(2): 237-55.
12.  Filiatrault‐Veilleux P, Bouchard C, Trudeau N, Desmarais C. Inferential comprehension of 3–6 year olds within the context of story grammar: A scoping review. International journal of language & communication disorders. 2015; 50(6): 737–49.
13.  Asadi NA, Jaberifard FS, Kazemi Y. Intervention Protocols for Narrative Skills and Oral Inferential Comprehension in Children with Developmental Language Disorder: A Scoping Review. Journal of Research in Rehabilitation Sciences. 2023; 19(1): 162–71.
14.  Dawes E, Leitão S, Claessen M, Kane R. A randomized controlled trial of an oral inferential comprehension intervention for young children with developmental language disorder. Child Language Teaching and Therapy. 2019; 35(1): 39–54.
15.  Seven YC, Spencer TD. Reliability and validity of the Storybook Profile System (SPS): Refining storybook selection practices. 2023.