انطباق پروتکل درمانی تقویت شبکه فعل به زبان فارسی: یک گزارش موردی

نوع مقاله : گزارش مورد

نویسندگان
مرضیه ایوبی 1
امین مدرس‌زاده 2
لیلا قسیسین 3
1 گروه گفتاردرمانی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی اصفهان، اصفهان، ایران
2 دکتری تخصصی، گروه گفتار درمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
3 دانشیار، گروه گفتار درمانی، دانشکده علوم توان‌بخشی، دانشگاه علوم پزشکی اصفهان، اصفهان، ایران
10.48305/jrrs.2026.47142.1177
چکیده
مقدمه: با وجود شیوع بالای آسیب بازیابی افعال و اسامی در زبان‌پریشی، در ایران برنامه درمانی استاندارد و بومی برای این نوع آسیب در افراد دارای زبان‌پریشی وجود ندارد و نیاز به استفاده از روش درمانی تقویت شبکه فعل با هدف افزایش تولید جملات و تعمیم نامیدن به آیتم‌های آموزش ندیده احساس می‌شود. بدین ترتیب، هدف از انجام پژوهش حاضر، منطبق‌کردن روش مذکور برای کاربرد در زبان ‌فارسی، تعیین روایی محتوایی اجرا و مشخص ‌کردن میزان اثربخشی آن بر یک بیمار زبان‌پریش فارسی‌زبان بود.
مواد و روش‌ها: پس از انطباق پروتکل درمان تقویت شبکه فعل به زبان فارسی، 110 فعل گذرا از فرهنگ ظرفیتی افعال زبان فارسی انتخاب و روایی آن‌ها در پنل متخصصان بررسی گردید. برای ۱۰۲ فعل، تمام عامل و معلول‌های ممکن جمع‌آوری و سناریوهای مرتبط تدوین و برای هر سناریو، سرنخ‌هایی از نوع کمینه و بیشینه ارایه شد. در ادامه، پروتکل تقویت شبکه فعل به زبان فارسی به صورت گزارش موردی روی یک نفر مراجع زبان‌پریش فارسی ‌زبان اجرا گردید.
یافته‌ها: یافته‌ها در بخش اول نشان داد که افعال انتخاب شده و سناریوهای تدوین شده از روایی محتوایی مناسبی برخوردار می‌باشند و در بخش دوم، درمان تقویت شبکه فعل توانست باعث بهبود نامیدن بیمار گردد و با تحلیل بین موقعیتی درمان با استفاده از داده‌های غیر همپوش حاصل از ارزیابی نامیدن، پیش، حین و پس از درمان که برابر با 90 درصد بود، اثربخشی درمان در بیمار زبان‌پریش، بررسی و تأیید گردید.
نتیجه‎گیری: نتایج به دست آمده نشان ‌داد که می‌توان از روش درمان تقویت شبکه فعل در زبان فارسی نیز استفاده کرد و روند اجرای آن از روایی محتوایی مناسبی برخوردار است. همچنین، میزان بهبود مشکلات نامیدن بیمار زبان‌پریش مورد بررسی در این روش قابل قبول بود و اثربخشی داشت.
کلیدواژه‌ها
زبان‌پریشی
درمان تقویت شبکه فعل
آنومی
گزارش موردی
موضوعات
1.     Papathanasiou I, Coppens P, Potagas C. Aphasia and related neurogenic communication disorders: Jones & Bartlett Publishers; 2013.
2.     Hegde MN. A coursebook on aphasia and other neurogenic language disorders. 2022.
3.     Grönberg A, Henriksson I, Stenman M, Lindgren AG. Incidence of Aphasia in Ischemic Stroke. Neuroepidemiology. 2022; 56(3): 174-82.
4.     Coppens P. Aphasia and related neurogenic communication disorders: Jones & Bartlett Publishers; 2016.
5.     Soltani S, Khatoonabadi AR, Jenabi MS, Piran A. Frequency of aphasia resulting from stroke at hospitals affiliated to Tehran University of Medical Sciences. Modern Rehabilitation. 2013; 6(4).
6.     Laine M, Martin N. Anomia: Theoretical and clinical aspects: Psychology Press; 2006.
7.     Benson DF. Anomia in aphasia. Aphasiology. 1988; 2(3-4): 229-35.
8.     Levelt WJ, Roelofs A, Meyer AS. A theory of lexical access in speech production. Psycholinguistics: critical concepts in psychology. 2002: 278-377.
9.     Goodglass H, Wingfield A. Anomia: Neuroanatomical and cognitive correlates: Academic Press; 1997.
10.  Dell GS, Schwartz MF, Martin N, Saffran EM, Gagnon DA. Lexical access in aphasic and nonaphasic speakers. Psychological Review. 1997; 104(4): 801-38.
11.  Hillis AE. The Handbook of Adult Language Disorders: Taylor & Francis; 2015.
12.  Jong-Hagelstein M. Word finding deficitsin aphasia: diagnosis and treatment. Rotterdam Aphasia Therapy Study-2 [PhD thesis]. 2011.
13.  de Jong-Hagelstein M, Van de Sandt-Koenderman W, Prins N, Dippel D, Koudstaal P, Visch-Brink E. Efficacy of early cognitive–linguistic treatment and communicative treatment in aphasia after stroke: a randomised controlled trial (RATS-2). Journal of Neurology, Neurosurgery & Psychiatry. 2011; 82(4): 399-404.
14.  Nickels L. Therapy for naming disorders: Revisiting, revising, and reviewing. Aphasiology. 2002; 16(10-11): 935-79.
15.  Thompson CK, Shapiro LP, Kiran S, Sobecks J. The role of syntactic complexity in treatment of sentence deficits in agrammatic aphasia: the complexity account of treatment efficacy (CATE). J Speech Lang Hear Res. 2003; 46(3): 591-607.
16.  Wisenburn B, Mahoney K. A meta-analysis of word-finding treatments for aphasia. Aphasiology. 2009; 23(11): 1338-52.
17.  Doedens WJ, Meteyard L. What is Functional Communication? A Theoretical Framework for Real-World Communication Applied to Aphasia Rehabilitation. Neuropsychol Rev. 2022; 32(4): 937-73.
18.  Webster J, Whitworth A. Treating verbs in aphasia: exploring the impact of therapy at the single word and sentence levels. Int J Lang Commun Disord. 2012; 47(6): 619-36.
19.  Carragher M, Conroy P, Sage K, Wilkinson R. Can impairment-focused therapy change the everyday conversations of people with aphasia? A review of the literature and future directions. Aphasiology. 2012; 26(7): 895-916.
20.  Webster J, Whitworth A, Morris J. Is it time to stop “fishing”? A review of generalisation following aphasia intervention. Aphasiology. 2015; 29(11): 1240-64.
21.  Edmonds LA, Babb M. Effect of verb network strengthening treatment in moderate-to-severe aphasia. 2011.
22.  de Aguiar V, Bastiaanse R, Miceli G. Improving Production of Treated and Untreated Verbs in Aphasia: A Meta-Analysis. Front Hum Neurosci. 2016; 10: 468.
23.  Edmonds LA. A review of Verb Network Strengthening Treatment: Theory, methods, results, and clinical implications. Topics in Language Disorders. 2016;36(2):123-35.
24.  Thompson CK, Lange KL, Schneider SL, Shapiro LP. Agrammatic and non-brain-damaged subjects' verb and verb argument structure production. Aphasiology. 1997; 11(4-5): 473-90.
25.  Ferretti TR, McRae K, Hatherell A. Integrating Verbs, Situation Schemas, and Thematic Role Concepts. Journal of Memory and Language. 2001; 44(4): 516-47.
26.  Edmonds LA, Nadeau SE, Kiran S. Effect of Verb Network Strengthening Treatment (VNeST) on lexical retrieval of content words in sentences in persons with aphasia. Aphasiology. 2009; 23(3): 402-24.
27.  Edmonds LA. Tutorial for Verb Network Strengthening Treatment (VNeST): Detailed description of the treatment protocol with corresponding theoretical rationale. Perspectives on Neurophysiology and Neurogenic Speech and Language Disorders. 2014; 24(3): 78-88.
28.  Furnas DW, Edmonds LA. The effect of computerised Verb Network Strengthening Treatment on lexical retrieval in aphasia. Aphasiology. 2014; 28(4): 401-20.
29.  Edmonds LA, Mammino K, Ojeda J. Effect of Verb Network Strengthening Treatment (VNeST) in persons with aphasia: extension and replication of previous findings. Am J Speech Lang Pathol. 2014; 23(2): S312-29.
30.  Li R, Li W, Kiran S. Effect of Mandarin Verb Network Strengthening Treatment (VNeST) in Mandarin-English bilinguals with aphasia: A single-case experimental design. Neuropsychological Rehabilitation. 2021; 31(8): 1224-53.
31.  Martin PK, Surineni K, Schroeder RW. Diagnostic Interviewing and Cognitive Screening. In: Hilsabeck RC, Ayers GY, Hilsabeck RC, Ayers GY, Hilsabeck RC, Ayers GY, editors. Dementia: Oxford University Press; 2024.
32.  Nilipour R, Shahbaz A, Ghoreishi Z, Yousefi A. Reliability and Validity of Persian Aphasia Battery Test. Iranian Journal of Ageing. 2016; 10: 182-90.
33.  Wilson SM, Entrup JL, Schneck SM, Onuscheck CF, Levy DF, Rahman M, et al. Recovery from aphasia in the first year after stroke. Brain. 2023; 146(3): 1021-39.
34.  Yadegari F. Oral and verbal apraxia tasks for adults. Tehran, Iran: University of Social Welfare and Rehabilitation Sciences. 2014: 47.
35.  Altaher AM, Chu SY, Razak RA. A report of assessment tools for individuals with dysarthria. The Open Public Health Journal. 2019; 12(1).
36.  Rasooli MS, Moloodi A, Kouhestani M, Minaei-Bidgoli B, editors. A syntactic valency lexicon for Persian verbs: The first steps towards Persian dependency treebank. 5th Language & Technology Conference (LTC): Human Language Technologies as a Challenge for Computer Science and Linguistics; 2011.
37.  Nilipour R PA, Ghoreishi Z S. Measure of Reliability and Validity of Persian Picture Naming Battery. Speech and Language Pathology. 2014: 18-25.
38.  Kratochwill TR, Hitchcock JH, Horner RH, Levin JR, Odom SL, Rindskopf DM, et al. Single-case intervention research design standards. Remedial and Special Education. 2013; 34(1): 26-38.
39.  Scruggs TE, Mastropieri MA. Summarizing single-subject research. Issues and applications. Behav Modif. 1998; 22(3):
221-42.