بررسی ارتباط عدم تقارن قدرت عضلانی و دامنه حرکتی اندام تحتانی با شاخص‌های عملکرد حرکتی در سالمندان: یک مطالعه مقطعی

نصیری, زهرا; غلامیان, سمیرا; لطافتکار, امیر; حسین‌زاده, مهدی

doi:10.48305/jrrs.2026.46763.1161

بررسی ارتباط عدم تقارن قدرت عضلانی و دامنه حرکتی اندام تحتانی با شاخص‌های عملکرد حرکتی در سالمندان: یک مطالعه مقطعی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی اصیل

نویسندگان

زهرا نصیری ¹

سمیرا غلامیان ²

امیر لطافتکار ³

مهدی حسین‌زاده ²

¹ کارشناس ارشد، گروه آسیب‌شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

² استادیار، پژوهشگاه تربیت بدنی و علوم ورزشی، تهران، ایران

³ دانشیار، گروه آسیب‌شناسی ورزشی و حرکات اصلاحی، دانشکده تربیت بدنی و علوم ورزشی، دانشگاه خوارزمی، تهران، ایران

10.48305/jrrs.2026.46763.1161

چکیده

مقدمه: افت عملکرد حرکتی از عوامل مهم کاهش استقلال سالمندان است. هدف از انجام پژوهش حاضر، بررسی ارتباط عدم تقارن قدرت عضلانی و دامنه حرکتی اندام تحتانی با عملکرد حرکتی و محدودیت‌های عملکردی در سالمندان بود.
مواد و روش‌ها: در این مطالعه مقطعی، 67 سالمند زن و مرد (با میانگین سنی 80/4 ± 01/71 سال) از آسایشگاه خیریه کهریزک (مرکز نگهداری، آموزش و توان‌بخشی معلولان و سالمندان) در شهر تهران به روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. قدرت عضلانی با استفاده از داینامومتر دستی و دامنه حرکتی مفاصل با گونیامتر اندازه‌گیری و شاخص‌های عدم تقارن محاسبه گردید. عملکرد حرکتی با آزمون زمان برخاستن و رفتن (Timed Up and Go یا TUG)، آزمون 10 متر راه رفتن (10-Meter Walk Test یا MWT)، آزمون خطاهای تعادل و آزمون عملکرد حرکتی Tinetti (Performance-Oriented Mobility Assessment یا POMA) ارزیابی شد. زمین ‌خوردن و محدودیت‌های عملکردی نیز به ‌ترتیب با پرسش‌نامه تعداد دفعات زمین ‌خوردن و ابزارهای فعالیت‌های روزمره زندگی پایه و ابزاری بررسی شدند. ارتباط متغیرها با استفاده از ضریب همبستگی Pearson و Spearman در سطح معنی‌داری 05/0 مورد بررسی قرار گرفت.
یافته‌ها: عدم تقارن قدرت عضلانی با شاخص‌های عملکرد حرکتی و محدودیت‌های عملکردی ارتباط معنی‌داری نداشت (050/0 < P). همچنین، بیشتر شاخص‌های عدم تقارن دامنه حرکتی با پیامدهای عملکردی ارتباط معنی‌داری را نشان نداد. با این حال، ارتباط معنی‌داری بین عدم تقارن دامنه حرکتی اداکشن مفصل ران با سرعت راه‌ رفتن (668/0- = r، 001/0 = P)، تعداد دفعات زمین ‌خوردن (606/0 = r، 001/0 = P)، تعادل ایستا (285/0 = r، 019/0 = P) و تعادل پویا (424/0- = r، 001/0 = P) مشاهده گردید. همچنین، عدم تقارن دامنه حرکتی اکستنشن مفصل ران با سرعت راه ‌رفتن (268/0 = r، 029/0 = P) و محدودیت‌های عملکردی (254/0 = r، 038/0 = P) مرتبط بود.
نتیجه‌گیری: عدم تقارن قدرت عضلانی با شاخص‌های عملکردی مورد بررسی ارتباط معن‌داری نداشت؛ در حالی که عدم تقارن دامنه حرکتی اداکشن و اکستنشن مفصل ران با برخی شاخص‌های عملکردی مرتبط بود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که اهمیت عملکردی عدم تقارن اندام تحتانی ممکن است بر اساس نوع حرکت مفصل متفاوت باشد.

کلیدواژه‌ها

سالمندان

اندام تحتانی

قدرت عضلانی

دامنه حرکتی مفصل

عملکرد حرکتی

توان‌بخشی

موضوعات